تاریخچه سیستم‌عامل های تلفن های همراه

از /

تاریخچه سیستم‌عامل های تلفن های همراه

تاریخچه سیستم‌های عامل تلفن‌های همراه از ابتدا تا کنون، داستانی جذاب از پیشرفت تکنولوژی، تغییر نیازهای کاربران و رقابت شدید بین شرکت‌های بزرگ است. در ادامه، تاریخچه این سیستم‌ها را به‌صورت جامع بررسی می‌کنیم:

دهه ۱۹۹۰: آغاز سیستم‌های عامل موبایل

در این دهه، گوشی‌های همراه هوشمند وجود نداشتند و بیشتر دستگاه‌های موبایل از سیستم‌عامل‌های ساده و اختصاصی استفاده می‌کردند.

۱. EPOC (۱۹۸۹-۲۰۰۱)

  • توسط شرکت Psion برای دستگاه‌های PDA (Personal Digital Assistant) توسعه داده شد.
  • پایه‌گذار سیستم‌عامل سیمبین (Symbian) شد.
  • رابط کاربری گرافیکی ساده‌ای داشت و از اپلیکیشن‌های اولیه پشتیبانی می‌کرد.

۲. Palm OS (۱۹۹۶-۲۰۰۹)

  • توسط شرکت Palm برای دستگاه‌های PDA توسعه داده شد.
  • اولین نسخه از برنامه‌های سازمان‌دهی شخصی (دفترچه یادداشت، تقویم، مخاطبین) را ارائه می‌کرد.
  • برخی از مدل‌های گوشی‌های هوشمند اولیه مانند Treo از این سیستم استفاده می‌کردند.

۳. Windows CE / Pocket PC (۱۹۹۶-۲۰۱۰)

  • مایکروسافت نسخه‌ای از ویندوز را برای دستگاه‌های قابل حمل منتشر کرد.
  • در دستگاه‌های PDA و برخی گوشی‌های اولیه هوشمند مورد استفاده قرار گرفت.
  • بعدها با نام Windows Mobile شناخته شد.

دهه ۲۰۰۰: ظهور گوشی‌های هوشمند

این دهه آغاز عصر گوشی‌های هوشمند بود که سیستم‌عامل‌های قدرتمندتری معرفی شدند.

۴. Symbian OS (۱۹۹۸-۲۰۱۳)

  • از ترکیب EPOC و سرمایه‌گذاری شرکت‌های نوکیا، اریکسون، موتورولا و Psion به وجود آمد.
  • محبوب‌ترین سیستم‌عامل گوشی‌های هوشمند در دهه ۲۰۰۰ بود.
  • برندهایی مانند Nokia سری N و Sony Ericsson از آن استفاده کردند.
  • نسخه‌های معروف: Symbian S۶۰، Symbian UIQ، Symbian^۳

مروری بر تکامل نسخه‌های Symbian OS

۱. Symbian OS (کلاسیک / اولیه):

  • عرضه در اوایل دهه ۲۰۰۰ (۲۰۰۱ تا ۲۰۰۳)
  • توسعه‌یافته از سیستم‌عامل EPOC شرکت Psion
  • تنها هستهٔ سیستم‌عامل بدون واسط کاربری گرافیکی

رابط‌های کاربری گرافیکی اصلی روی Symbian OS:

رابط کاربری

توسعه‌دهنده

دستگاه‌های معروف

S۶۰ (Series ۶۰)

Nokia

Nokia N۹۵, ۶۶۳۰, ۵۸۰۰

UIQ

Sony Ericsson + Motorola

P۱i, W۹۶۰, M۶۰۰

MOAP

NTT DoCoMo (ژاپن)

گوشی‌های ژاپنی خاص

Series ۸۰ / ۹۰

Nokia (مخصوص گوشی‌های QWERTY یا PDA)

Nokia ۹۵۰۰, ۹۳۰۰

 

۲. Symbian OS ۶.x (۲۰۰۱):

  • اولین نسخه‌ای که توسط Nokia، Ericsson و Motorola برای گوشی‌ها استفاده شد.
  • پایه‌گذار رابط S۶۰ و UIQ.
  • گوشی‌های معروف: Nokia ۷۶۵۰ (اولین گوشی Symbian با دوربین!)

 

۳. Symbian OS ۷.x / ۸.x (۲۰۰۳–۲۰۰۴):

  • پشتیبانی از بلوتوث، مرورگر وب، امنیت بهتر.
    رابط UIQ ۲.x و S۶۰ ۲nd Edition در این بازه رواج پیدا کردند.
  • گوشی های معروف: Nokia ۶۶۳۰، Sony Ericsson P۹۱۰i

۴. Symbian OS ۹.x (۲۰۰۵–۲۰۰۸):

  • مهم‌ترین بازطراحی امنیتی (با سیستم capability برای اپ‌ها)
    نسخه‌های ۹,۱ تا ۹.۴ عرضه شدند
  • معرفی S۶۰ ۳rd Edition و بعدها S۶۰ ۵th Edition (اولین نسخه لمسی)

نسخه

ویژگی خاص

گوشی‌ها

۹,۱/۹.۲

امنیت بالا + پشتیبانی بهتر از اپ‌ها

N۷۳، E۶۱

۹,۳

بهینه‌سازی مصرف انرژی

N۷۸، E۷۱

۹,۴

پشتیبانی از صفحات لمسی

Nokia ۵۸۰۰ XpressMusic

 

۵. Symbian ۱ (Symbian One):

  • در اصل همون S۶۰ ۵th Edition بود، ولی بعد از متن‌باز شدن Symbian OS، نام‌گذاری جدید شد.
  • گوشی های معروف:۹۷ Nokia ۵۸۰۰، N

۶. Symbian ۲ (۲۰۰۹):

  • استفاده بیشتر در بازار ژاپن توسط DoCoMo.

۷. Symbian ۳ (۲۰۱۰):

  • سیستم‌عامل کاملاً بازسازی‌شده با عملکرد بهتر، پشتیبانی از گرافیک سه‌بعدی، چندپنجره‌ای واقعی و…
  • گوشی های معروف: Nokia N۸، C۷، E۷

۸. Symbian Anna و Symbian Belle (۲۰۱۱–۲۰۱۲):

  • ادامه‌دهنده Symbian ۳ با طراحی مدرن‌تر و آیکون‌های جدید.
    Symbian Belle آخرین نسخه رسمی Symbian بود.
    پشتیبانی از ویجت‌ها، مرکز اعلان‌ها، بهبود مولتی‌تسکینگ.
    گوشی های معروف: Nokia ۷۰۱، ۸۰۸ Pure View

۵. BlackBerry OS (۱۹۹۹-۲۰۱۳)

  • توسط شرکت RIM (Research In Motion)
  • برای گوشی‌های BlackBerry طراحی شد.
  • مشهور به امنیت بالا و قابلیت‌های پیام‌رسانی قوی (BlackBerry Messenger – BBM).
  • در بین کاربران تجاری و دولتی محبوبیت داشت.

۶. Windows Mobile (۲۰۰۰-۲۰۱۰)

  • نسخه پیشرفته‌تر Windows CE برای گوشی‌های هوشمند.
  • در دستگاه‌هایی مانند HTC، Dell و Samsung استفاده شد.
  • رابط کاربری مبتنی بر استایلوس (قلم) و دکمه‌های سخت‌افزاری.
  • رقابت را به iOS و Android باخت و کنار گذاشته شد.

۷. iOS (۲۰۰۷-اکنون)

  • در سال ۲۰۰۷، اپل با معرفی آیفون و iOS (که ابتدا iPhone OS نام داشت)، دنیای گوشی‌های هوشمند را متحول کرد.
  • دارای یک فروشگاه اپلیکیشن اختصاصی (App Store) که اکوسیستم اپلیکیشن‌ها را گسترش داد.
  • استفاده از رابط کاربری لمسی و تجربه کاربری روان از ویژگی‌های کلیدی آن بود.

۸. Android (۲۰۰۸-اکنون)

  • گوگل در سال ۲۰۰۸ اولین نسخه اندروید را معرفی کرد.
  • مبتنی بر هسته لینوکس و یک سیستم‌عامل متن‌باز که شرکت‌های مختلف می‌توانستند از آن استفاده کنند.
  • اولین گوشی اندرویدی: HTC Dream (G۱)
  • رشد سریع به دلیل پشتیبانی شرکت‌های مختلف مانند Samsung، LG، Sony و HTC.

دهه ۲۰۱۰: رقابت نهایی و سقوط برخی سیستم‌ها

  • در این دهه، برخی سیستم‌عامل‌ها ناپدید شدند و اندروید و iOS به دو قطب اصلی بازار تبدیل شدند.

    ۹. Windows Phone (۲۰۱۰-۲۰۱۷)
    مایکروسافت برای رقابت با اندروید و iOS، Windows Phone را معرفی کرد.
    طراحی مترو (کاشی‌های زنده) داشت و در گوشی‌های Nokia Lumia استفاده شد.
    به دلیل کمبود اپلیکیشن و ضعف بازاریابی، در سال ۲۰۱۷ کنار گذاشته شد.

     

    ۱۰. BlackBerry ۱۰ (۲۰۱۳-۲۰۱۵)
    BlackBerry برای نجات خود، سیستم‌عامل جدیدی به نام BlackBerry ۱۰ معرفی کرد.
    پشتیبانی از اپلیکیشن‌های اندروید را اضافه کرد.
    موفق به جذب کاربران نشد و BlackBerry به اندروید مهاجرت کرد.

     

    ۱۱. Firefox OS (۲۰۱۳-۲۰۱۶):
    سیستم‌عاملی مبتنی بر وب که توسط موزیلا توسعه داده شد.
    برای گوشی‌های ارزان‌قیمت هدف‌گذاری شده بود اما موفق نشد.

۱۲. Ubuntu Touch (۲۰۱۳-اکنون)

  • Ubuntu Touch نسخه‌ای از سیستم‌عامل اوبونتو (لینوکس) هست که
    اولین بار توسط Canonical در سال ۲۰۱۳ معرفی بزای گوشی ها و تبلت ها طراحی شد.
    هدف:
    یک سیستم‌عامل آزاد و متن‌باز برای گوشی‌ها، که هم اپلیکیشن‌های لمسی و هم قابلیت استفاده به عنوان یک دسکتاپ کامل (convergence) داشته باشد.
    ویژگی‌های برجسته:
  • رابط کاربری کاملاً برای گوشی طراحی شده است.
  • دارای هسته لینوکس و محیطی شبیه Unity.
    برنامه‌ها بر پایهٔ HTML۵، QML، یا Python ساخته می‌شوند.
    امکان اتصال گوشی به مانیتور و استفاده به عنوان دسکتاپ (کانسپت Convergence).
  • پروژه توسط جامعه آزاد UBports ادامه پیدا کرد بعد از اینکه Canonical توسعه رسمی رو متوقف کرد.

۱۳. KaiOS (۲۰۱۷-اکنون)

  • سیستم‌عاملی سبک برای گوشی‌های غیرهوشمند (Feature Phones) که بر پایه Firefox OS توسعه یافته است.
  • در گوشی‌هایی مانند Nokia ۸۱۱۰ ۴G استفاده می‌شود و از برخی اپلیکیشن‌های مدرن مانند واتساپ و یوتیوب پشتیبانی می‌کند.

۱۴. HarmonyOS (۲۰۱۹-اکنون)

  • توسط هواوی توسعه داده شد به‌عنوان جایگزینی برای سیستم‌عامل های اندروید پس از تحریم‌های آمریکا.
  • بر پایه میکروکرنل طراحی شده و در گوشی‌های هواوی و سایر دستگاه‌های هوشمند استفاده می‌شود.

چرا جاوا در لیست سیستم عامل های تلفن های همراه وجود ندارد؟

  • در دهه‌ی ۱۳۸۰ (۲۰۰۰ تا ۲۰۱۰ میلادی)، بسیاری از کاربران گوشی‌های محبوبی مانند Sony Ericsson K۷۵۰، W۷۰۰، K۳۱۰ و… را در دست داشتند. این گوشی‌ها قابلیت نصب و اجرای برنامه‌ها و بازی‌هایی با فرمت .jar را داشتند. هنگام اجرای این فایل‌ها، لوگوی Java روی صفحه ظاهر می‌شد و این تصور ایجاد می‌شد که سیستم‌عامل گوشی «جاوا» است. اما واقعیت چیز دیگری بود.
  • جاوا چیست و چه نقشی داشت؟
    Java ME یا Java Micro Edition، نسخه‌ای از زبان جاوا بود که برای دستگاه‌های با منابع محدود مثل گوشی‌های همراه طراحی شد. Java ME خودش یک سیستم‌عامل نیست، بلکه فقط یک پلتفرم اجرای برنامه است که روی سیستم‌عامل اصلی سوار می‌شود. در گوشی‌های سونی‌اریکسون، جاوا فقط محیطی برای اجرای اپلیکیشن‌های کوچک و محدود فراهم می‌کرد.
  • پس سیستم‌عامل واقعی این گوشی‌ها چه بود؟
    اکثر گوشی‌های Sony Ericsson از یک سیستم‌عامل اختصاصی یا Proprietary OS استفاده می‌کردند که توسط خود شرکت توسعه داده شده بود. این سیستم‌عامل ویژگی‌هایی داشت مانند:
ویژگی
توضیح
سبک و سریع
بهینه‌شده برای سخت‌افزار ضعیف
محدود
فاقد قابلیت مولتی‌تسکینگ واقعی
بدون نام مشخص عمومی
اما بر اساس هسته‌هایی مانند Nucleus RTOS یا OSE ساخته می‌شد
پشتیبانی از Java ME
به عنوان لایه‌ی اجرای اپ‌ها
  • این سیستم‌عامل‌ها معمولاً اجازه نصب برنامه‌های بومی (Native) را به کاربر نمی‌دادند و فقط از طریق Java ME می‌شد برنامه یا بازی نصب کرد.
  • چرا Java ME مهم بود؟
    امکان نصب بازی‌ها و برنامه‌های متنوع مانند ماشین حساب مهندسی، دیکشنری، آفیس و غیره
    تجربه‌ای نیمه‌هوشمند در زمانی که هنوز گوشی‌های هوشمند به بازار نیامده بودند
    قابل حمل بودن اپلیکیشن‌ها بین گوشی‌های مختلف برندها
علی امجدیان نویسنده

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سبد خرید
پیمایش به بالا